Muş yöresinde 1800 -1900 yıllarında Sovyetler Birliğinden İlimize getirilerek dikildiği, yörenin iklim şartlarına iyi adapte  olduğu, kaliteli ve bol üzüm üretildiği  bilinmektedir. Bağcılığın gelişmeye başlaması ile birlikte mahzenlerde toplanan şıralar Fransa’ya ihraç  edilerek Dünyaca ünlü bordo şarabı  yapımında kullanılmıştır. Cumhuriyetin İlk yıllarında 90.000 kıy ye üzüm alındığı literatürlerden öğrenilmiştir. Bu  zamanlarda yetişen kaliteli olduğu bilinen yerli asma çeşitleri bölge  halkının önemli gelir kaynaklarından biri olup, bölge ekonomisinde önemli yere sahip olmuştur. Fakat zamanla bağ  alanları önemli ölçüde azalmış ve üretim düşmüştür. Don olayları ve gatasyon  kısalığı ve üretim tekniği yetersizliği  bağcılığın gerilenmesine neden olan sebeplerdir.

BAĞ YERLERİ
 
Son yıllarda uygulanan Muş İli  Kırsal Kalkınma Projesi ile Valiliğimizce uygulanan Yeşil Kuşak  Projesi kapsamında bağ alanlarının geliştirilmesi ve mevcut  olan ekonomik ömrünü tamamlamış bağ alanlarının iyileştirilmesi  çalışmaları yapılmaktadır. Bu şekilde eski bağ alanları yeniden oluşturularak  bölge halkına ve ülke ekonomisine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır.  İlimizde bağ alanı olarak Mongok, Merkez Karaağaç Dağ  dibi, İncebel, Mehmetcan, Kale, Pamukluk, Aşağı Yongalı ( Page ), Karaağaçlı,  Çiriş bağları faal durumda bulunmaktadır. 

ÜZÜM ÇEŞİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ 

Siyah, beyaz ve mor çeşitleri mevcut olup,  ince kabuklu çekirdekli buruk tadı vardır. Genel olarak şaraplık ve sıralık çeşitler  olmasına rağmen bölgede sofralık olarak tüketilmektedir. Bölgemizde yetiştirilen  başlıca üzüm çeşitleri özellikleri şunlardır:

Siyah Vakkas: Bölgede üretimi en çok  yapılan üzüm çeşittir, Salkımları orta büyüklükte, bol  daneli, şıra oranı ve albenisi yüksektir. 
Sînciri; Dayanıklı bir çeşit olması ve geç hasat  edilebilmesi nedeniyle tercih edilen bir çeşittir. Salkımları orta  büyüklükte, beyaz renkli, daneler sıkı, şıra oranı yüksek ve tadı tatlıdır.
Kaşper: Bol verimlidir. Siyah ve beyaz çeşitleri vardır. Verim ve üretim alanı  fazladır. Sonbaharda geç hasat edilen bir çeşittir. 
Beyaz Üzüm: Beyaz renkli, orta iri taneli sulu ve gevrektir.
Öküz Gözü: Orta irilikte, salkımları sıkı ve dallı koniktir.
Güz Üzümü: Geç olgunlaşan, dayanıklı ve verimli bir çeşittir. 
Keçi Memesi: Küçük taneli, sıkı salkımlı ve konik yarısı vardır. Şıra oranı  fazla olması nedeniyle şaraplık kalitesi yüksektir. 

BAKIM VE TERBİYE SİSTEMİ

İklim, toprak, yer  ve yöney, üzüm çeşidi, anaç ve mekanizasyon gibi faktörler terbiye  sistemi ve bakımla yakından ilgilidir. Yetiştirilen üzüm çeşitleri  bölgede karın fazla yağması, soğukların dondurucu olması, bağ  alanlarının yamaç ve rakımın yüksek olması ( 1700 mt) nedeniyle  terbiye sistemi yüksek sistem olmayıp alçak sistem denilen yerden sürükleyici  olarak yetişmektedir. 
 
Böylece Asma dallarının fazla  kardan kırılması önlendiği gibi dalların kar altında kalması  nedeniyle soğuklardan zarar görmesi önlenmiş olmaktadır. İlkbahar aylarında  belleme ve kazıma işlemi yapılmakta olup, ilkbahar ve sonbahar aylarında budama  yapılmaktadır. Dikimden itibaren ilk İki yıldan sonra  sulamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. Bölgede yetiştirilen üzüm  çeşitleri bağ alanlarında büyük zarar yapan floksera zararlısına karşı dayanıklı olması  bölgede tercih edilmektedir, İlimiz bağ alanlarında Bağ Mildiyö hastalığı ile Bağ Yaprak Uyuzu ve Bağ Çadır Tırtılı zararlıları  zarar vermektedir.

Ürün Miktarı ve  kalitesi î Bağ alanlarında yıllık ortalama  verim 300 kg/da' dır. Bağ alanı 560 dekar olan bu bölgede yılda  yaklaşık î 68.000 kg ürün elde edilmektedir. Muş İline diğer  bölgelerden getirilerek piyasada satılan üzüm çeşitleri 50 Kuruş – 1 TL fiyatla satılırken, Muş üzümü olarak bilinen  yerli çeşitler 2 TL' ye satılmaktadır.

Hedef ve Düşünceler: Valiliğimizce yürütülen yeşil kuşak projesi çerçevesinde  İl Müdürlüğümüzce yapılan yayım çalışmaları İle bağ evlerinin yapılması,  yapılan yol, su depoları, talî boru hatları, elektriğin götürülmesi ile bağcılık  teşvik edilmiştir. Bölgede yetişen üzüm çeşitlerinde gerekli çeşit özellikleri  ile ilgili çalışmalar yapılmamıştır. Bazı çeşitlerde isim tescili yapılmamış  olup, halk arasında bilinen isimler kullanılmaktadır. Üzüm çeşitlerinin özelliklerinin yapılacak bilimsel çalışmalarla ortaya çıkarılarak, çeşit tescilinin yapılması  sağlanmalıdır. Belirtilen çalışmalar yapıldığı taktirde ürün kalitesi  ve verimi artırılarak hali hazırdaki üretim miktarı daha da artırılabilir.

Avrupa Birliği Bakanlığı   Türkiye Ulusal Ajansı   Eurodesk   Merkezi Finans ve İhale Birimi   Avrupa Gençlik PortalıYerelde AB   Avrupa Komisyonu   Europass   Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu   SODES

Türkçe|English